Η προοπτική ίδρυσης Πανεπιστημιακού Ερευνητικού Ινστιτούτου Ελαιοκομίας στη Σπάρτη βρέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης στο Δημοτικό Συμβούλιο, με αφορμή την πρωτοβουλία του επιχειρηματία και παραγωγού Γιώργου Σακελλαρόπουλου, η οποία προωθείται εδώ και περίπου τέσσερα χρόνια.
Η πρόταση, που βασίζεται σε μελέτη του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων της ΓΣΕΒΕΕ, φιλοδοξεί να συνδέσει την ελαιοκαλλιέργεια με την επιστημονική έρευνα, την καινοτομία και την εκπαίδευση, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα του λακωνικού ελαιολάδου.
Στη συνεδρίαση καταγράφηκε ευρεία θετική διάθεση για την προώθηση του εγχειρήματος. Ωστόσο, αναδείχθηκαν κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με τη χρηματοδότηση, τη στελέχωση, τη συμμετοχή των παραγωγών και, κυρίως, τη διασφάλιση της μόνιμης παρουσίας του Ινστιτούτου στη Σπάρτη.
Σακελλαρόπουλος: Η ελαιοκομία χρειάζεται επιστημονική υποστήριξη
Παρουσιάζοντας την πρόταση, ο Γιώργος Σακελλαρόπουλος αναφέρθηκε στα προβλήματα του ελληνικού αγροτικού τομέα, όπως η μείωση και η γήρανση του αγροτικού πληθυσμού και η περιορισμένη εξειδικευμένη εκπαίδευση.
Τόνισε ότι η επιστημονική γνώση και η έρευνα αποτελούν προϋποθέσεις για την αναβάθμιση του ελληνικού ελαιολάδου και την αύξηση της προστιθέμενης αξίας του στις διεθνείς αγορές. Ιδιαίτερα στάθηκε στα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Λακωνίας, στις διαφορετικές εδαφοκλιματικές συνθήκες, στις γηγενείς ποικιλίες και στην ανάπτυξη των βιολογικών καλλιεργειών.
Για την προώθηση της πρωτοβουλίας πρότεινε ημερίδα με επιστήμονες, τεχνοοικονομική μελέτη βιωσιμότητας, συνεργασία επιχειρήσεων και ελαιοτριβείων, δημιουργία πειραματικών ελαιώνων, υποτροφίες και αξιοποίηση της ομογένειας για την εξασφάλιση χορηγιών και εξοπλισμού.
Ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου Λακωνίας, Ιωάννης Παναρίτης, διευκρίνισε ότι ο στόχος δεν είναι η δημιουργία μιας ακόμη πανεπιστημιακής σχολής, αλλά ενός αυτόνομου Πανεπιστημιακού Ερευνητικού Ινστιτούτου, με αντικείμενο την έρευνα, την καινοτομία και τις μεταπτυχιακές σπουδές.
Όπως ανέφερε, έχουν προηγηθεί συνεργασίες με το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, όμορα Επιμελητήρια, την ΕΣΕΕ και τη ΓΣΕΒΕΕ. Ως επόμενα βήματα έθεσε την έκδοση ψηφίσματος στήριξης και την κοινή επίσκεψη στα Υπουργεία Παιδείας και Αγροτικής Ανάπτυξης, ενώ πρότεινε να εξεταστεί η μοριοδότηση των αποφοίτων σε αγροτικά προγράμματα.
Η στήριξη του Δήμου και οι προτάσεις για τα επόμενα βήματα
Ο δήμαρχος Σπάρτης Μιχάλης Βακαλόπουλος επανέλαβε τη δέσμευση της δημοτικής αρχής να στηρίξει την πρωτοβουλία, υπενθυμίζοντας τη θετική στάση που είχε εκφραστεί και στην εκδήλωση του Επιμελητηρίου στις 19 Οκτωβρίου. Τόνισε ότι πλέον απαιτείται επιτάχυνση των διαδικασιών.
Η Αδαμαντία Τζανετέα πρότεινε τη σύσταση επιτροπής παρακολούθησης, με τη συμμετοχή του Επιμελητηρίου και του Γιώργου Σακελλαρόπουλου, ώστε να υπάρχει συστηματική προώθηση της πρότασης και συντονισμός των φορέων.
Από την πλευρά του, ο Ευάγγελος Βαλιώτης υπενθύμισε την προηγούμενη ερευνητική προσπάθεια για τις πολυφαινόλες του ελαιολάδου στην Παλαιοπαναγιά, η οποία, όπως ανέφερε, συνέβαλε στην ανάδειξη της ποιότητας και στην επίτευξη υψηλότερων τιμών για το τοπικό προϊόν. Ζήτησε, παράλληλα, να υπάρξει και οικονομική στήριξη από τον Δήμο.
Ο Γεώργιος Κουρεμπής ζήτησε σαφή πολιτική απόφαση υπέρ του εγχειρήματος, προτείνοντας να εξεταστεί η σύναψη προγραμματικής σύμβασης και η αξιοποίηση της αναπτυξιακής εταιρείας Σπάρτης – Ευρώτα.
Επιφυλάξεις για τη λειτουργία και τη βιωσιμότητα
Η Αναστασία Κανελλοπούλου υπογράμμισε ότι το Ινστιτούτο δεν αποτελεί από μόνο του λύση για τα προβλήματα της ελαιοκομίας, αλλά μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο υποστήριξης παραγωγών, μεταποιητών και τυποποιητών. Έθεσε, επίσης, την ανάγκη σαφούς διαχωρισμού των αντικειμένων του από τη Γεωπονική Σχολή Καλαμάτας και τη Γεωργική Σχολή Μεγαλόπολης, ώστε οι δομές να λειτουργούν συμπληρωματικά και όχι ανταγωνιστικά.
Η Μαρία Τσιρώνη εκτίμησε ότι το Ινστιτούτο θα μπορούσε να αποκτήσει ευρύτερο αντικείμενο, καλύπτοντας τομείς όπως το marketing, το management και ο αγροτουρισμός, συμβάλλοντας στη δημιουργία ισχυρής ταυτότητας και επιστημονικής πιστοποίησης για το τοπικό προϊόν. Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι εάν η Σπάρτη καθυστερήσει, υπάρχει κίνδυνος η πρωτοβουλία να υλοποιηθεί σε άλλη περιοχή.
Σημαντικά ερωτήματα για τον αριθμό των φοιτητών, των καθηγητών και του διοικητικού προσωπικού, αλλά και για τα οφέλη προς τα ελαιοτριβεία και τους συνεταιρισμούς, έθεσε ο αντιδήμαρχος Δημήτριος Γιαννόπουλος. Ζήτησε, επίσης, συγκεκριμένες εγγυήσεις ότι το Ινστιτούτο θα παραμείνει μόνιμα στη Σπάρτη, εκφράζοντας τον φόβο να επαναληφθεί το προηγούμενο της απομάκρυνσης της Νοσηλευτικής.
Η συμμετοχή των αγροτών και οι συνεργασίες
Τον προβληματισμό για το κατά πόσο οι ίδιοι οι παραγωγοί θα μπορούν να παρακολουθούν εκπαιδευτικά προγράμματα εξέφρασαν ο Θανάσης Δαβάκης και ο αντιδήμαρχος Θεοφάνης Λάζαρης. Επικαλέστηκαν την περιορισμένη διαθεσιμότητα χρόνου των αγροτών, αλλά και την ανάγκη εξασφάλισης ουσιαστικής συμμετοχής πανεπιστημιακών καθηγητών.
Ο Πέτρος Δούκας πρότεινε την ανάπτυξη διεθνών συνεργασιών με πανεπιστήμια της Πορτογαλίας και της Ισπανίας, όπως της Εβόρα, της Κόρδοβας και της Χαέν, καθώς και τη συμμετοχή μεγάλων επιχειρήσεων του κλάδου. Εξέφρασε, παράλληλα, αμφιβολίες για το κατά πόσο η πανεπιστημιακή διοίκηση θα προχωρήσει άμεσα στην ίδρυση μιας τέτοιας δομής στη Σπάρτη.
Ο Νικόλαος Τσούκλερης υποστήριξε ότι απαιτείται ενεργότερος αναπτυξιακός ρόλος από την αυτοδιοίκηση, φέρνοντας ως παραδείγματα άλλες εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες στην Πελοπόννησο.
Ο Δημήτριος Αρφάνης ζήτησε να αποσαφηνιστεί εξαρχής εάν το Ινστιτούτο θα έχει κυρίως ερευνητικό, εκπαιδευτικό, παραγωγικό ή εμπορικό προσανατολισμό.
Τέλος, ο αγρότης και εκπρόσωπος του συνεταιριστικού κινήματος Αναστάσιος Γκολέμης ανέδειξε την ανάγκη εκσυγχρονισμού της παραγωγής, συνεχούς έρευνας και ενημέρωσης των καλλιεργητών, αναφερόμενος και στην οικονομική πίεση που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί. Στο ίδιο πλαίσιο, ο Ιωάννης Καρμοίρης υπογράμμισε το υψηλό κόστος παραγωγής, τις χαμηλές τιμές και τη γήρανση του αγροτικού πληθυσμού, χαρακτηρίζοντας το Ινστιτούτο σημαντική προοπτική για το μέλλον της ελαιοκομίας.
Το μεγάλο στοίχημα: Από τις εξαγγελίες στην πράξη
Η συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο κατέδειξε ότι υπάρχει ευρεία υποστήριξη για την ίδρυση του Ινστιτούτου. Ωστόσο, η θετική πολιτική διάθεση πρέπει πλέον να μετατραπεί σε συγκεκριμένο σχέδιο λειτουργίας. Τα βασικά ζητήματα αφορούν τη χρηματοδότηση και τη στελέχωση, τη συμμετοχή των παραγωγών και των επιχειρήσεων, τις συνεργασίες με πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα, αλλά και τις εγγυήσεις μόνιμης εγκατάστασης στη Σπάρτη. Στις προτάσεις που κατατέθηκαν περιλαμβάνονται η σύσταση επιτροπής παρακολούθησης, η οικονομική και θεσμική συμμετοχή του Δήμου, η σύναψη προγραμματικής σύμβασης και η ανάπτυξη διεθνών συνεργασιών.