Η μεταφορά του μεταπτυχιακού προγράμματος «Μάνατζμεντ και Τεχνολογίες στην Πολιτιστική Κληρονομιά» από τον Μυστρά στην Καλαμάτα, αλλά κυρίως το μέλλον του Ινστιτούτου Ερευνών Βυζαντινού Πολιτισμού (ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π.) και του ιστορικού κτιρίου που του έχει παραχωρηθεί για 99 χρόνια, απασχόλησαν το Δημοτικό Συμβούλιο Σπάρτης.
Κεντρικό ζήτημα αποτέλεσε η προοπτική απορρόφησης του Ινστιτούτου από τον Ειδικό Λογαριασμό Κονδυλίων Έρευνας (ΕΛΚΕ) του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Για ορισμένους, πρόκειται για αναγκαία λύση προκειμένου να εξασφαλιστεί η επιβίωσή του, ενώ άλλοι εκφράζουν φόβους για απώλεια της αυτοτέλειας και της φυσιογνωμίας του, καθώς και για απομάκρυνσή του από τον Μυστρά.
Διαφορετικές προσεγγίσεις για την απορρόφηση
Ο δήμαρχος Σπάρτης, Μιχάλης Βακαλόπουλος, εξέφρασε την αντίθεσή του στη μεταφορά του μεταπτυχιακού στην Καλαμάτα, επισημαίνοντας ότι η προκήρυξη του Σεπτεμβρίου ανέφερε ως έδρα τον Μυστρά, ενώ σε νεότερη, στις αρχές Οκτωβρίου, προστέθηκε η αναφορά περί μεταφοράς του Ινστιτούτου στην Καλαμάτα, χωρίς προηγούμενη ενημέρωση του Δήμου.
Η δημοτική αρχή ζητά τη διατήρηση του θεσμικού χαρακτήρα του ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π. και την παραμονή του στον ιστορικό του χώρο, προτείνοντας συνάντηση με την Πρύτανη του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και στη συνέχεια κοινή παρέμβαση στο Υπουργείο Παιδείας.
Αντίθετα, η Αδαμαντία Τζανετέα υποστήριξε ότι η απορρόφηση από τον ΕΛΚΕ αποτελεί τη μοναδική ρεαλιστική λύση διάσωσης. Όπως ανέφερε, το Ινστιτούτο αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια σοβαρά οικονομικά και διοικητικά προβλήματα, ενώ από τον Μάρτιο του 2024 παραμένει χωρίς διοίκηση και σταθερούς πόρους. Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι χωρίς αξιολόγηση και υποστήριξη υπάρχει κίνδυνος οριστικής διακοπής της λειτουργίας του.
Η Μαρία Τσιρώνη εξήγησε ότι η μεταφορά του μεταπτυχιακού στην Καλαμάτα αποφασίστηκε με κριτήριο τον τόπο προέλευσης της πλειονότητας των φοιτητών. Υποστήριξε ότι η ένταξη στον ΕΛΚΕ δεν καταργεί τον σκοπό και τις δράσεις του Ινστιτούτου, αλλά του εξασφαλίζει διοικητική υποστήριξη και πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία. Ανέφερε, επίσης, ότι η Σύγκλητος έχει αποφασίσει ομόφωνα υπέρ της απορρόφησης και ότι, σύμφωνα με σχετική δέσμευση της υπουργού, η διαδικασία θα πρέπει να ολοκληρωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου.
Από την πλευρά της, η Αναστασία Κανελλοπούλου αμφισβήτησε την εικόνα πλήρους αδράνειας του Ινστιτούτου, επισημαίνοντας ότι πραγματοποιήθηκαν εκδηλώσεις στον χώρο και υπήρχε αποσπασμένο προσωπικό έως τον Ιούνιο του 2026. Εκτίμησε ότι η ένταξη στον ΕΛΚΕ μπορεί να ενισχύσει τη χρηματοδότηση και την ερευνητική δραστηριότητα, ζητώντας προηγουμένως ουσιαστική συζήτηση με την Πρύτανη.
Προτάσεις για τη διατήρηση της παρουσίας στον Μυστρά
Ο πρώην δήμαρχος Σπάρτης Πέτρος Δούκας πρότεινε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, όπως αδελφοποίηση με την Τρουά, επίσκεψη στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, έκδοση ψηφίσματος και παρέμβαση στην υπουργό Παιδείας. Παράλληλα, έθεσε ως εναλλακτική την ίδρυση νέου Ινστιτούτου στον Μυστρά, με τη συνεργασία σημαντικών πανεπιστημιακών ιδρυμάτων του εξωτερικού, εφόσον δεν υπάρξει συμφωνία με το Πανεπιστήμιο.
Ιδιαίτερη συζήτηση έγινε και για το ιστορικό κτίριο. Ο αντιδήμαρχος Δημοσθένης Κακούρος και ο Παναγιώτης Κουρτσούνης υποστήριξαν ότι ο Δήμος θα πρέπει να εξετάσει την επιστροφή του, εφόσον δεν τηρούνται πλέον οι προϋποθέσεις της αρχικής παραχώρησης. Ο Ευάγγελος Βαλιώτης ζήτησε νομική διερεύνηση και κατοχύρωση των δικαιωμάτων του Δήμου, αλλά και καλύτερο συντονισμό των τοπικών φορέων.
Παρέμβαση πολιτικών εκπροσώπων και ανάγκη εγγυήσεων
Ο βουλευτής Λακωνίας Νεοκλής Κρητικός εξέφρασε ανησυχία για την έλλειψη διοίκησης και ουσιαστικής ερευνητικής δραστηριότητας, καθώς και για το ενδεχόμενο η απορρόφηση να οδηγήσει στην κατάργηση του Ινστιτούτου, εάν δεν υπάρξουν σαφείς εγγυήσεις.
Ο υφυπουργός Εθνικής Άμυνας Αθανάσιος Δαβάκης τόνισε ότι το ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π. είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τον Μυστρά και τη Λακωνία. Δεν απέκλεισε την ένταξη στον ΕΛΚΕ, υπό την προϋπόθεση ότι θα διασφαλιστούν η φυσιογνωμία και η ουσιαστική παρουσία του Ινστιτούτου στον τόπο. Πρότεινε, επίσης, ειδική συνεδρίαση με τη συμμετοχή εκπροσώπων του Πανεπιστημίου, προκειμένου να δοθούν διευκρινίσεις.
Οι Δημήτριος Αρφάνης και Ιωάννης Καρμοίρης ζήτησαν επίσημη ενημέρωση, διαφάνεια και συντονισμό των φορέων, ενώ ο Γεώργιος Κουρεμπής υπογράμμισε την ανάγκη έκδοσης ομόφωνου ψηφίσματος, ώστε η τοπική κοινωνία να προσέλθει με κοινή θέση στις επόμενες συναντήσεις.
Το ζητούμενο οι συγκεκριμένες δεσμεύσεις
Παρά τις διαφορετικές απόψεις για την απορρόφηση από τον ΕΛΚΕ, κοινός τόπος της συζήτησης ήταν η ανάγκη να διατηρηθεί ένας σημαντικός ερευνητικός και πολιτιστικός θεσμός στον Μυστρά και να διασφαλιστεί η αξιοποίηση του ιστορικού κτιρίου.
Το επόμενο βήμα αναμένεται να είναι συνάντηση με την Πρύτανη του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και στη συνέχεια κοινή παρέμβαση στο Υπουργείο Παιδείας.
Το κρίσιμο ζητούμενο είναι να δοθούν σαφείς απαντήσεις: Θα διατηρήσει το ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π. την αυτοτέλειά του; Θα συνεχίσει να έχει έδρα και ουσιαστική ερευνητική δραστηριότητα στον Μυστρά; Και με ποιους όρους θα διασφαλιστεί η χρήση του ιστορικού κτιρίου;
Η υπόθεση, όπως αναδείχθηκε στο Δημοτικό Συμβούλιο, δεν αφορά απλώς τη μεταφορά ενός μεταπτυχιακού προγράμματος, αλλά το μέλλον ενός σημαντικού επιστημονικού και πολιτιστικού θεσμού στον ιστορικό τόπο με τον οποίο είναι συνδεδεμένος.