Πρωτοφανή κατάρρευση των γεννήσεων φαίνεται πως καταγράφεται στην Ελλάδα, σύμφωνα με την πρόσφατη μελέτη του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών του καθηγητή Δημογραφίας Βύρωνα Κοτζαμάνη.
Πιο συγκεκριμένα, από τις 148.000 γεννήσεις που καταγράφονταν κατά μέσο όρο το 1979-80, η χώρα έπεσε στις 67.000 το 2024-25. Μάλιστα, η μέση ηλικία απόκτησης παιδιού αυξήθηκε κατά περίπου έξι χρόνια, από τα 26,2 στα 32,2. Ο δείκτης γονιμότητας υποχώρησε αντίστοιχα από 2.200 παιδιά ανά 1.000 γυναίκες σε μόλις 1.240. Το φυσικό ισοζύγιο της χώρας, που το 1971-80 είχε πλεόνασμα 638.000 γεννήσεων έναντι θανάτων, έχει μετατραπεί σε βαθύ έλλειμμα: μόνο την τελευταία πενταετία (2021-25) καταγράφηκαν 290.000 περισσότεροι θάνατοι από γεννήσεις.
Η εικόνα αυτή δεν είναι ομοιόμορφη σε όλη την επικράτεια. Σε επίπεδο νομών, ενώ οι γεννήσεις μειώθηκαν πανελλαδικά κατά 42% ανάμεσα στο 2008-09 και το 2024-25, σε έξι νομούς της ηπειρωτικής Ελλάδας η μείωση ξεπέρασε το 50%, ενώ σε ορισμένους νησιωτικούς νομούς παρέμεινε κάτω από το 15-30%.
Η εικόνα που επικρατεί στη Λακωνία
Σε αυτό το πανελλαδικό σκηνικό συρρίκνωσης, η Λακωνία δεν αποτελεί εξαίρεση στη δομική τάση, παρότι εμφανίζει και κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.
Έρευνα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας κατατάσσει το νομό, μαζί με Αρκαδία, Φωκίδα κι Ευρυτανία, ανάμεσα στους πιο γερασμένους της χώρας, με δείκτη γήρανσης που ξεπερνά τους 20 υπερηλίκους (85+ ετών) ανά 100 άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω. Ο πληθυσμός της Λακωνίας έχει μειωθεί σε βάθος δεκαετίας κατά περίπου 7-8%, φτάνοντας στο ιστορικό χαμηλό των 84.469 κατοίκων στην απογραφή του 2021, από 144.336 που ήταν το ανώτατο όριο το 1928.
Για τη φετινή χρονιά, στην Περιφέρεια Πελοποννήσου δεν λειτούργησαν 31 σχολεία λόγω έλλειψης μαθητικού δυναμικού, εκ των οποίων 6 νηπιαγωγεία στη Λακωνία λόγω μηδενικών εγγραφών. Πανελλαδικά, το φαινόμενο περιγράφεται ως «Αρμαγεδδώνας» για το δημοτικό σχολείο: οι εγγραφές μειώθηκαν κατά 153.000 μαθητές σε επτά χρόνια, με τα κλειστά δημοτικά να αυξάνονται από 247 (2018-19) σε 319 (2025-26).
Την ίδια στιγμή, τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2024 δείχνουν μια μεμονωμένη θετική εξαίρεση: η Λακωνία ήταν η μοναδική περιφερειακή ενότητα της Πελοποννήσου που κατέγραψε αύξηση γεννήσεων (+9%) και μείωση θανάτων (-9%) σε ετήσια βάση —ένδειξη ότι, παρά τη βαθιά διαρθρωτική κρίση, δεν λείπουν σημάδια μιας μικρής, ακόμη εύθραυστης, ανάκαμψης.